Instalacja w domu
Opisy
Jak wykonać instalację elektryczną w domu, aby był "inteligentny"? Układać kable? A może urządzenia bezprzewodowe? Poniżej przedstawię wady i zalety obu rozwiązań: (zalety, wady) | |
Przewodowe | Bezprzewodowe |
Układanie przewodów jest możliwe w nowych lub remontowanych pomieszczeniach. | Można użyć w nowych lub istniejących instalacjach. Choć należy zwrócić uwagę że i tak będziemy musieli dokonać przeróbek instalacji. |
Instalacja przewodów przygotowana pod inteligentny budynek jest zawyczaj tańsza w wykonaniu. Używamy wtedy jako części kabli np. UTP które sa tańsze co najmniej o połowę od kabli energetycznych. | Odbiorniki i nadajniki użyte do sterowania trzeba schować w puszkach instalacyjnych, dziś puszki rozgałęźne są zagipsowane, będą potrzebne prace malarskie. |
Niektóre urządzenia zasilane są z baterii. Wymiana jest kłopotliwa, a zużycie może nastąpić w najbardziej niekorzystnym momencie | |
Transmisja rozkazów jest bezawaryjna i pewna w 100%. Brak możliwości ingerencji z zewnątrz. Brak możliwości "podsłuchu". | Pasma częstotliwości przeznaczone do sterowania (ISM) są pasmami ogólnodostępnymi. W gęstej zabudowie są dość zatłoczone. Rozkazy pomimo stosowania protokołów z potwierdzeniem mogą nie dochodzić do odbiorników. Mimo stosowania szyfrowania istnieje możliwość ingerencji (co najmniej skutecznego zakłócenia transmisji) i podsłuchu. |
Mimo nakładów na przewody, cały system jest tańszy. | Każdy element systemu musi posiadać nadajnik i odbiornik systemu, powoduje to podniesienie kosztów. Dodatkowo, choć może wydawać się to niewielkim poborem mocy, każdy nadajnik lub odbiornik pobiera moc elektryczną. |
Jak w takim razie wykonać instalację przewodową?
Przedstawię dość prosty przepis:
- Ustalmy miejsce (szafkę sterowniczą) gdzie umieścimy serce naszego systemu, obok umieśćmy szafkę z zabezpieczeniami (tablicę rozdzielczą). Taki podział umożliwi rozdział instalacji 230VAC i 12VDC.
- Puszki instalacyjne w których są wyłączniki (a więc te które są umieszczane na wysokości dostepnej dla rąk stojącego człowieka) łaczymy kablem UTP (lub lepiej STP (FTP) lub YTKSY 3x2x0,5ekw) z "sercem".
- Puszki niskie w których umieszczane są gniazda łączymy z szafką z zabezpieczeniami odpowiednimi do obciążenia kablami energetycznymi (np: YDY3x2,5). Nalepiej gdy każde pomieszczenie posiada własne zabezpieczenie. Łatwo wtedy umieścić przekażnik (bądź stycznik) wyłączajacy odbiorniki podłączone do gniazd. Oczywiście obwodów w pomieszczeniu może być więcej. Szczególnie polecane jest to do pomieszczeń w których są odbiorniki wymagające większej mocy (łazienki, kuchnie). Innym rozwiązaniem jest zastosowanie głębokich puszek, poprowadzenie do nich również kabla UTP i stosowanie przekaźników pod gniazdami.
- Gdy chcemy jednocześnie sterować bezpieczeństwem i dostępem, poprowadźmy kable UTP do drzwi, okien itd. Bedzięmy mogli sterować zamkami, żaluzjami i odczytywać stan drzwi i okien.
- Poprowadźmy kable UTP do kotła CO, do zaworu głównego wody, do zaworu przed wyjściem rury wodociagowej na zewnątrz. do szafki na zewnątrz budynku w której będziemy mogli zainstalować zawory do podlewania. Uzyskamy mozliwość sterowania ogrzewaniem, zabezpieczenia domu przed wypływem wody na podłogę, ochrony rur zewnetrznych przed zamarznieciem, sterowania podlewaniem.
- Przewód do miejsca w którym umieścimy czujnik dnia, temperatury i wilgotności zewnętrznej. Uzyskamy mozliwość sterowania oświetleniem w zależności od oświetlenia słonecznego, sterowania instalacją przeciwzamarzaniową, ogrzewaniem.
- Oświetlenie 230VAC poprowadźmy od szafki z zabezpieczeniami (w której można umieścic przekaźniki sterowane z wyjść OC) .
- Możemy zaplanować dodatkowe oświetlenie niskonapięciowe (np:12VDC) które łatwo będzie mogło służyć jako awaryjne zasilane z akumulatora. Jeśli na to się zdecydujemy w szafce "serca" musi się znaleźć miejsce na akumulator.
Przy takim wykonaniu instalacji co najmniej 2/3 instalacji będzie wykonana kablami niskonapięciowymi. Pamiętajmy że instalację energetyczną napięcia 230V musi wykonać fachowiec uprawniony do takich prac. Uzyskamy dom który w przyjazny sposób będzie dbał o naszą wygodę oraz energooszczędny.
Bardzo ważne: pamiętajmy aby przewody niskonapięciowe nie prowadzić równolegle (tą samą bruzdą lub tą samą rurką instalacyjną) z kablami energetycznymi 230/400V.
Kable telekomunikacyjne i teleinformatyczne.
Kable niskonapieciowe prowadzimy od punktu (puszki instalacyjnej) do szafki sterowniczej. Gdy łaczymy RS485 niezbędny jest kabel parowany YTKSY lub UTP czy też STP (skrętka), gdy LAN - skrętka typu UTP, FTP czy też STP. Dla jasności, po kablu UTP można połaczyć RS485, a kable YTKSY choć nie są do tego przeznaczone od biedy mogą służyć do sieci LAN.
Pewną "sztuką" jest tzw. rozparowanie kabla.
- Aby rozparować kabel należy zdjąć zewnętrzną oponę na długości około 10cm. Pod oponą może znajdować się owijka z przeźroczystego tworzywa którą należy usunąć.
- Każda para składa się z dwóch żył. Żyła 1 )żyła "a") w parze ma kolor biały (w UTP z kolorową żyłką), druga (żyła "b") ma kolor zależny od pary. Dla pierwszej pary jest niebieska, dla drugiej pomarańczowa (żółta), dla trzeciej zielona a dla czwartej brązowa. Po zdjęciu izolacji według punktu 1 pary wyraźnie będą widoczne. Gdy nie używamy ich do LAN nie skaracajmy ich. Jesli pary posiadają małe skręcenie, mogą się rozsypać. Proponuję "dokręcenie", tak aby zabezpieczyć pary.
- Pary których nie użyjemy - nie skracajmy, zwińmy je w krąg. Przewody podłączane do zacisków skróćmy na pożądaną długość.
Do łączenia przewodów UTP, YTKSY, YDY o średnicach żył do 0,6, schodzących z instalacji, najpraktyczniejsze jest zastosowanie listew LSA_PLUS lub ich odpowiedników. Jest to tania (listwa na 20 żył to wydatek ~5zł) i szybka metoda łączenia. Do zaciskania przewodów potrzebne jest specjalne narzędzie ("wciskacz LSA", "nóż LSA"~30zł).
Inne przydatne elementy instalacji.
Najpoważniejszym problemem jest dołączenie zasilania kablami o niewielkiej średnicy żył. Gdy zastosowany zasilacz ma dużą wydajność prądową (gdy jest to akumulator to wydajność jest rzędu setek amperów), zwarcie spowoduje uszkodzenie kabla. Należy zastosować rozdział zasilania z zabezpieczeniami. Wartość prądu zabezpieczanego powinna być dobrana do odbiornika i średnicy żył przewodów. Dla kabli UTP/YTKSY nie powinno to być więcej niż 0,5A. Można użyć w tym celu np. płytek zaciskowych RaEZN2 które są wyposażone w wyjścia zabezpieczone:
Dokumentacja okablowania.
Kable doprowadzone do szafki sterowniczej powinny być oznakowane. Dobrą
praktyką oprócz projektu jest prowadzenie dokumentacji wykonawczej:
